درجهء دوم ، رجاء اهل رياضت است ، كه به جايگاهى رسند كه همتهايشان در آن خالص گردد ، بدين وسيله كه خوشىها و لذتها را ترك گويند ، و با شرايط علم [ ظاهر كه همان شريعت محمدى صلّى اللّه عليه و إله و سلم است ] ملازمت يابند [ - همهء اعمال خود را بر احكام شرعى منطبق سازند ] و به دورترين حدود [ و مرزهاى ] حميّت بار يابند . [ حميّت همان برترىجويى از پستى تفرقه و پراكندگى است . اين دسته از سالكان ، چون به عزيزترين و شريف‌ترين موجودات دل بسته‌اند ، از توجه به امور پست و ناچيز ، كه ما سوى اللّه است ، پرهيز دارند . ] درجهء سوم ، رجاء صاحبان دلهاى پاك است ، [ كسانى كه دل را از تعلق به هرچه غير اوست ، پاك و خالص ساخته‌اند . ] و آن رجاى لقاء و ديدار حق عزّ و جلّ است ، كه اشتياق [ - ميل شديد به زيادت قرب ] را برانگيزد ، و عيش [ و نوش اين جهانى را ] تيره و مكدّر سازد ، و موجب دورى از مردم گردد . باب دهم : رغبت قال اللّه عزّ و جلّ : « وَ يَدْعُونَنا رَغَباً وَ رَهَباً . » الرغبة « 1 » ألحق بالحقيقة من الرجاء ، و هى « 2 » فوق الرجاء ؛ لأنّ الرجاء طمع يحتاج إلى تحقيق ، و الرغبة سلوك على تحقيق . خداوند عزّ و جلّ مىفرمايد : « و با رغبت و بيم ما را مىخواندند . » « 3 » رغبت بيش از رجاء ، به حقيقت نزديك است ، و برتر از رجاء است ؛ [ در واقع نهايت و انجام رجاء ، بدايت و آغاز رغبت است ] ؛ چرا كه رجاء طمعى است كه نياز به تحقق يافتن [ متعلق رجاء دارد ] ، درحالىكه رغبت [ رهپيمايى و ] سلوك با [ قطع و يقين به ] تحقق [ مطلوب ] است . [ سالك در مقام رجاء ، يقين به تحقق و دستيابى به ]

--> ( 1 ) - د + : الى . ( 2 ) - ك : و هو . ( 3 ) - 21 / 90 .